پزشکی در اسلام - قسمت نهم ( دلایل حرمت الکل در اسلام )
ساعت ۱٢:٠۱ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢٢ مهر ۱۳۸٩ : توسط : مجید

به نام خدا

 

پنجشنبه بیست و دوم مهرماه 89

 

 

" لیسئلونک عن الخمر والمیسر قل فیهما اثم کبیر و منافع للناس و اثمهما اکبر من نفعهما " ( سوره بقره، آیه 219 )

 

درباره شراب و قمار از تو می پرسند، بگو: در آن دو گناهی بزرگ و سودهایی برای مردم است ولی گناهشان از سودشان بزرگتر است.

 

 

* این مقاله تحقیقی رو حدود دوماه پیش به سفارش یکی از آشنایان که برای مطالعه جامع و کاربردی و افزایش اطلاعات برای نصیحت جوانان  شیطون ! و مردان ناقلا !بهش نیاز داشت از طریق مطالب اینترنتی تهیه کردم و احساس کردم این قابلیت رو داره که به عنوان یکی از مطالب بخش " پزشکی در اسلام " تو وبلاگ قرارش بدم و فایل رو نگه داشتم تا زمانش برسه و فکر کنم حالا زمان مناسبی باشه .. اگه احساس می کنین خیلی لفظ قلم و رسمی نوشته شده به همون خاطره که گفتم !! اگه حال و حوصله و وقت داشتم هیچ وقت این طوری نمی گذاشتمش تو وبلاگ !

 

تاریخچه

 

نخستین بار، ابوبکر محمدبن زکریای رازی پزشک و شیمیدان ایرانی از تقطیر شراب در قرع و انبیق ، ماده‌ای بدست آورد که آن را " الکحل "  نام نهاد؛ پس از مدتی "دکتر واندیک" آمریکایی واژه الکحل را به"  الکل (alcohol) "  تبدیل کرد.

 

 در فرانسه اغلب الکل را از شراب بدست می‌آورند ، شاید علت نام برده شدن از شراب در قرآن هم به همین علت باشد که پایه ای مناسب برای تهیه الکل باشد .  علاوه بر این روش ، مقدار زیادی الکل صنعتی و نوشابه الکلی را از راه تخمیر بدست می‌آورند. عمل تخمیر بر روی هگزوزها (قند شش کربن‌دار) انجام می‌گیرد، ولی چون در این قندها ماده اولیه گرانبها است اغلب از چند قندیها (پلی ساکاریدها) مانند نشاسته ، سلولز و ... به عنوان ماده اولیه بهره می‌گیرند. از دی ساکاریدها مانند ملاس کارخانه‌های قند و... هم به عنوان ماده اولیه می‌توان برای تهیه اتیل الکل بهره گرفت.

 

تمایل به نوشیدن الکل بسیار زودتر از آنی شکل گرفته که تاکنون حدس زده می‌شد. نتایج تحقیقات پژوهشگران می گوید  در عصر حجر حدود ۹ هزار سال پیش ساکنین دهی در چین نوعی نوشیدنی با ۱۰ درصد الکل درست می‌کردند. این نوشیدنی که به انگلیسی به آن مید (Mead) و در آلمانی مت (Met) می‌گویند، عمدتا از عسل و آب درست می‌شود. در آلمانی اصطلاح دیگری هم به کار می‌رود که ترجمه آن “شراب عسلمی‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ، محققین می گویند الکل به انسانها کمک می‌کرده تا در شرایط سخت آن دوران زندگی راحت‌تری داشته باشند. برای همین هم در دوران نوسنگی تولید ابتدایی نوشیدنی‌های الکلی در مناطق مختلف دنیا رواج یافت.

 

بررسی شیمیایی

 

 

امروزه این ماده ، به نام اتیلن الکل ، الکل معمولی ، الکل اتیلیک ، روح الخمر ، الکل شراب ، اتانول ، نتیل کربینول ، جوهر شراب ، الکل کشمش ، ئیدروکسیل و... مشهور است.

 

 الکل  آب‌گونه‌ای است فرار ، بی‌رنگ ، با بوی ویژه و مزه سوزان ، رطوبت گیر و از آب سبکتر است. وزن ویژه یا جرم حجمی آن 0.795 تا 0.8 ، در فشار متعارفی ، نقطه جوش آن 78.53 تا 78.5 درجه سانتی‌گراد و نقطه انجماد آن  114درجه سانتی‌گراد است.


از این‌رو  آن را در دماسنجهایی که برای سنجش سرما بکار می‌رود استفاده می‌کنند. الکل جامد در 130درجه سانتی‌گراد گداخته می‌شود. قابلیت حل شدن اتیل الکل در آب بسیار زیاد است و به هر نسبت با آب مخلوط می‌شود.

 

از آمیختن آب و الکل ، کمی گرما هم تولید می‌شود، الکل یکی از حلال‌های بسیار خوب است ، ید ، کافور ، عطرها ، عسل و ... را در خود ناپدید می‌کند.


الکل به غیر از آب ، در اغلب حلال‌های آلی محلول است. الکل خاصیت گندزدایی دارد و آلبومین‌ها ( نوعی پروتئین )  را منعقد می‌کند.

 

اتانول مورد استفاده در همه موارد، به جز در تهیه مشروبات الکلی، مخلوط 95% اتانول و 5% آب است که معمولآ آن را به عنوان الکل 95% میشناسند. در غلظت 95% چه چیز خاصی وجود دارد؟ روش تهیه اتانول هرچه باشد این ترکیب ابتدا به صورت مخلوط با آب به دست می آید،سپس این مخلوط را با تقطیر جزء به جزء غلیظ میکنند.


الکل خالص را الکل مطلق مینامند. این الکل گرانتر از الکل 95% است و فقط به هنگام ضرورت مصرف میشود. الکل مطلق با سود جستن از وجود یک آزوئوتروپ دیگر، یک آزئوتروپ سه تایی با دمای جوش 64.9 درجه سانتی گراد تهیه میشود، این آزئوتروپ شامل 7.5% آب، 18.5% اتیل الکل، و 74%بنزن است.

 

 محلولهای الکلی که از تخمیر بدست می‌آید از نظر مقدار الکل تفاوت دارند. درصد الکل در شرابها  10% و در آبجو 6% و در عرق بیش از 30% تا 50% است.

 

اتانول به طور طبیعی وبه مقدار بسیار کم(  5%درصد )  در نان ، مغز انسان وگیاهان وجود دارد .علاوه برمخمر وبعضی باکتری ها،بدن انسان نیز مقدار چشمگیری الکل تولید می کنند .

 

الکل بهترین حلال آلی است ولذا درآزمایشگاه ها وصنایع داروسازی کاربرد بسیار زیادی دارد .در مواردی نیز الکل جهت ضدعفونی کردن ابزارهای طبی وغیره به به کار گرفته می شود .به علاوه قطعات تشریحی رابه خوبی می توان درالکل ازگندیدن وعفونت محافظت نمود .هم چنین الکل درساختن ادکلن ها ولوازم آرایشی نیز کاربرد فراوان دارد .

 

پس بطور خلاصه :

 

روشهای تولید الکل متفاوت می باشند که شامل :


1- از تخمیر حبوبات و میوه ها (مانند آبجو)
2- از تقطیرحبوبات و میوه ها (مانند ودکا، ویسکی، جین)
3- از تـغـییر شـیمیایی در سوختـهای فسـیلی هـمچـون گاز، زغال سنگ و نفت ( الکل صنعتی )
4- از ترکیـب شیـمیـایی مـنوکســید کربن و هیدروژن (مانند متانول و الکل چوب).

الـکـل موجود در مشروبات الکلی از نوع اتیل الکل (اتانول) می بـاشد. مـیـزان اتـانـول در برخی مشروبات الکلی این چنین است:

آبجو: 4 الی 6 درصد
شراب: 7 الی 15 درصد
شامپاین: % 8 الی 14 درصد
مشروبات الکلی تقطیر شده همچون جین، ودکا، ویسکی:40 الی 95 درصد

 

 

عملکرد فیزیولوژیک الکل

 

افراد تحت تاثیر الکل خجالتشان ازبین می رود وزیاد حرف می زنند ،به علت اثر تحریکی الکل برمغز نیست بلکه به دلیل ازبین رفتن کنترلی است که مراکزعالی مغز درمیانه روی واعتدال شخص ازخود انجام می دهند .


به هر حال ,تمامی مشروبات الکلی ,حاوی مقداری الکل می باشند وهر گونه آثار تخدیری که ازمشروبات الکلی بروز می کند مربوط به وجود این ماده درآن هاست .میزان این تخدیر که مارازآن به مستی تعبیر می کنیم بستگی به درصد الکل موجود دراین گوشه مشروبات دارد که بالا گفتیم .  

 

چنان چه شخص مقداری الکل بنوشد قریب 15 درصد آن فوراً به وسیله جدار معده داخل درخون وبقیه درسایر نقاط گوارشی وارد می گردد ، مقداری هم ممکن است به وسیله ریتین یا با ادرار خارج شود .ولی قسمت اعظم آن در هر حال دربدن می ماند ودرآن جامتدرجاً اکسید شده واحتیاجی به هضم وگوارش ندارد


کبد انسان قادر است درهر ساعت 8گرم الکل رااکسید کند ، مقادیر زیادتر درجریان خون ظاهر شده ولی غلظت کمتر از پنجاه درصد علامتی درشخص به وجود نمیآورد . هرچند مقدار کشنده آن برحسب افراد می کند

 

پیتر کوپر نیز دراین زمینه چنین می نویسد:" الکل ازتمام راه ها جذب بدن می شود ولی جذب آن از راه دهان ومعده بسیار کم است .  روده کوچک 80%یا بیشتر مقدار خورده شده را جذب می کند .کم تر از 10%بی تغییر ازراه ادرار وتنفس دفع می شود " .

 

الکل دربافت ها به سرعت منتشر شده ودرحدود 8 گرم درساعت اکسید وبه گاز کربنیک وآب تبدیل می شود ، مهم ترین اثر الکل تضعیف دستگاه اعصاب مرکزی است .

 

الکل درنتیجه تاثیر برروی اعصاب ,واکنش دررگ هاایجاد نموده وخون را به سطح بدن جریان می دهد واز این طریق پوست راقرمز می کند وابتدادربدن ایجاد حرارت می نماید اما این اثر دیری نمی پاید چرا که پس ازمدت کوتاهی بدن حرارت خود راتا دو برابر از دست می دهد .


شخص که الکل می نوشد ابتدا فعالیت اوبیش ازحد معمول می شود وبه ترتیبی که ذکرشد درجه حرارت بدن بالا رفته وتنفس شدید می شود .آن گاه مرکز تکلم درمغز تحت تاثیر الکل قرار گرفته وشخص پرچانگی می کند .

سپس مرکز سمعی مغز متاثرشده وشخص صداهای بیخود می شنود .بعد مرکز بینایی مغز دچار اختلال گشته وشخص تصاویر موهوم میبیند وبالاخره مرکز حفظ تعادل تحت تاثیر الکل قرار گرفته وکسی که مشروب الکلی نوشیده توازن اعمال فیزیکی راازدست می دهد . بدین ترتیب با نوشیدن الکل خویشتن داری شخص که به عنوان منشا حجب درانسان پایه گذاری شده است تقریباًازبین رفته وباعث بروز اعمال نا هنجار می شود.

 

هنگامی که یک نوشیدنی الکلی نوشیده می شود ،ازطریق معده عبور کرده وبه روده کوچک وارد می شود .روده کوچک جایی است که اتانول سریعاً جذب و در سراسر بدن پخش می شود .

 

اتانول دربافت های بدن وارد شده وبه نسبت های مختلف باآب بافتها ترکیب می شود ,بنابر این اتانول رامیتوان بیشتر درخون ومغز یافت واین نسبت دربافتهای ماهیچه ای وچربی کمتر ازخون ومغز است . اتانول به شدت توسط مایعات بدن رقیق می شود .

 

پـس از مـصرف الـکـل در حـدود 15 الی 20 درصـد آن از طـریق معـده جذب شده و 75 الی 80 درصد مابقی در روده کوچک جـذب بـــدن میگردد. سرعت جذب الکل و میزان قدرت مست کنندگی آن به عوامل زیر بستگی دارد:



1- پر و خالی بودن معده: چون بیشتر الکل مصرفی ازطـریــق روده کوچک جذب بدن می گردد، بنابراین اگر مـعـده شـما از غذا پر باشد، دریچه معده برای هضم غذا بـستـه شـده و عبـور الـکل بـه روده کــوچک کند می گردد و مـدت بیشتری الکل در معده باقی می ماند.



2- وزن بدن: هـر چه فرد وزنش بیشتر باشد ، دیرتر تحت تاثیر الکل قرار می گیرد زیرا الکل پس از ورود به جریان خون در آب کل بدن حل شده و در واقع توزیع می گردد. بـنـابـراین افراد سنگین وزن تر به خاطر آب بیشتر در بدنشان، دیرتر تـحت تاثیر الکل واقع می شوند.


3- چربی بدن: به علت آنکه الکل قادر به حل شدن در چربی نمی باشد هـر چـه مـیزان چربی بدن بیشتر باشد، فرد بیشتر تحت تاثیر قرار می گیرد. عـکس مـوضـوع نـیز صـدق میکند افراد عضلانی دیرتر تحت تاثیر قرار می گیرند.



4- جنـســیت:

 

 زنـان زودتـر از مـردان تـحـت تـاثـیـر قــرار می گیـرند حـتـی اگـر وزنشـان بـرابر باشد. علت آن این اسـت کـه میـزان چـربـی بــدن زنان بیشتر از بدن مردان میباشد.

 

 همچنین بافت عضلانی در زنان کمـتر از مردان اسـت. زنـان هـمچنین فاقد آنزیم تجزیه کننده الکل بوده (دی هیدروژناز) که به عنـوان سـد محـافظ در معده عمل کرده و نقش تجزیه الکل را برعهده دارد. همچنین زنانی که از قرصهای ضد بارداری استفاده می کنند، بیـشتر تحت تاثیر الکل هستند بـه عـلت آنـکـه قرصـهای ضـد بارداری متابولیسم الکل را کاهش می دهند.



5- غلظت الکل: هر چه غلظت الکل بیشتر باشد، جـذب آن بیـشتـر و سـریـعتر است.



6- سرعت نوشیدن، محـیط مـصرف (خانه، میـهمانـی، محل کار)، خـستگی ( چون کبد آنزیم کمتری تولید میکند)، نوع مشروب (مشروبات گازدار جذب الکل را افزایش میدهند) نیز در سرعت جذب الکل و تاثیر آن، موثر می باشند.



7- اگر الکل همراه با دیگر قرصهای روانگران (اکستازی) مـصرف گـردد قدرت سرکوبگری الکل افزایش یافته و می تواند بسیار خطرناک باشد.



8- افراد الکلی: افرادی که بطور مستمر الکل مصرف می کنند، نسـبـت به آن مقاومت پیدا کرده و در واقع بدنشان به مصرف الکل سازگاری پیدا می کند. بـنابـراین بـرای ایـجاد حالت مستی به الکل بیشتری نیاز دارند زیراکبدشان در پی سازش، آنزیم تجزیه کننده بیشتری ترشح می کند و فعالیت نورونهای دستگاه عصبی و مغزشان افزایش می یابد .

 

راه های دفع الکل

الکل از ۴ طریق دفع میگردد:

کـلیـه ها ۵ درصـد الـکل را از طریق ادرار از بـدن خارج می کنند ، ششـهـا ۵ درصـد الـکـل را از طـریـق بـاز دم خـارج می کنند ، مقدار بسیاراندکی از طریق تعریق دفع میگردد قسمت اعظم الکل توسط آنـزیمـهای کـبد اکسید شـده و به اسـیـد استـیـک، دی اکسید کربن و آب تبدیل می گردد . بطور متوسط یک انسان معمولی قادر است ۱۵ میلی لیـتـر الـکل را در طـی یـک ساعت دفع کند.

 

 

 

اسلام و مشروبات الکلی

 

قرآن کریم شراب و قمار را از اعمال شیطانی خوانده است. چنانچه می فرماید: 


"  یا اَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اِنَّما الخَمرُ وَ المَیسِرُ وَ الاَ نصَابُ وَ الاَزلاَمُ رِجسٌ مِن عَملِ الشَّیطَانِ فَا جتَنِبُوهُ لَعَلَکُم تُفلِحُونَ "  ( سورۀ مایده آیۀ: 93- 90)

 

 
" ای مؤمنان! شراب نوشی و قماربازی و بتان (سنگی که در کنارآنها قربانی میکنید ) وتیرها (وسنگها و اوراقی که برای بخت آزمایی وفال زنی وغیبگویی به کار می برید، همه وهمه ازلحاظ  معنوی) پلیدند وازعمل شیطانی می باشند. پس از(این کارهای) پلید دوری کنید تا اینکه رستگار شوید.  "

 

معنی شراب:

 

درقرآن کریم اطلاق خمربرشراب گردیده است.  خمردر لغت: به معنای پنهان کردن است شراب نیزعقل انسان را پنهان می کند ، شراب نام برای هرمُسکر(سستی آرنده)است و در قرآن اشاره به شراب علاوه براینکه اشاره نزدیک بوده و به معنی شراب رایج مصرفی در آن روزگار می باشد اشاره دوری هم به هر نوع ماده مست کننده سکر آور در زمانهای آینده دارد .. ضمن اینکه فراموش نشود شراب پایه مناسبی برای تهیه الکل است .    

 

برای همین پیامبرصلی الله علیه وسلم شراب را اُم الخبائث فرموده  که " در رأس همۀ حرام ها "  قرار دارد و در جای دیگر می فرمایند : هرمسلمان که شراب بنوشد در آن وقت  " ایمان از وی مرتفع "  می گردد.

 

از نظر پیامبر گرامی اسلام تمام کسانی که درترتیب وتنظیم شراب شامل اند، شرکای جرمی شراب خوانده شده و مورد  لعنت الهی قرارمی گیرند:

 

" لَعَنَ اللهُ الخَمرَ  وَشَارِبَهَا  وَ سَاقِیهَا وَ مُبتَاعَهَا  وَبَائِعَهَا  وَعَاصِرَهَا  وَمُعتَصِرَهَا  وَ حَامَلَهَا وَ المَحمُولَةِ إلَیهِ "

 

خداوند شراب را لعنت ونفرین کرده است وهمچنین کسی را که شراب را می نوشد وکسی را که به عنوان ساقی به دیگران شراب می دهد وکسی را که شراب را می خرد، کسی را که شراب را می فروشد ، کسی را که شراب را می سازد ، کسی را که برایش ساخته می شود ، کسی را که شراب را می بردارد ، کسی را که شراب به سویش حمل می شود ، لعنت و نفرین کرده است .

 

و به روایتی دیگر پیامبر عظیم الشان اسلام (ص) در رابطه با شراب 10 نفر را لعنت کرده : 1- غُرس کننده درخت 2- نگهبان آن 3- فشار دهنده انگور 4- ساقى 5-خورنده 6- حمل کننده 7- تحویل گیرنده 8- خریدار 9- فروشنده 10- دریافت کننده پول .

 

به حضرت على امیرالمؤمنین (ع) عرضه داشتند : شما فرمودید شراب از دزدى و زنا بدتر است ؟ فرمود: آرى زنا کننده ممکن است گناه دیگرى مرتکب نشود ، دزد ممکن است گناه دیگرى مرتکب نشود . ولى شرابخوار چون مست شد زنا مى کند ، آدم مى کشد و نماز را رها مى سازد .

 

امام باقر(ع) میفرماید : شرابخوار با روى سیاه و دهان کج و زبان بیرون آمده و ناله و فریاد از شدّت تشنگى وارد قیامت مى گردد و به او از چاهى که در آن چرک بدن زنان زناکار ریخته شده مى آشامانند .

 

جمعى از طایفه قریش در مسجدالحرام نشسته بودند که حضرت امام محمد باقر ( ع ) وارد شدند ،  یکى از آن میان اشاره به آن حضرت کرد و به دیگران گفت : این مرد پیشوای مردم عراق است ، گفتند یک نفر برود و از او مسئله اى بپرسد .

 

 جوانى برخاست و خود را به امام باقر (ع) رسانید و پرسید : در میان گناهان کبیره چه گناهى بزرگترین گناهان است ؟ امام باقر (ع) فرمود : شرابخوارى ، آن جوان برگشت و به دوستان خود اطلاع داد که آقا فرمود شراب انسان را به زنا و دزدى و آدم کشى و شرک به خدا مى کشاند و گناهانى که مترتب بر شراب هستند از تمام گناهان بزرگترند .

 

امام صادق(ع) می فرماید: " کسی که یک جرعه شراب بیاشامد، خدا و پیغمبران و مؤمنین او را لعنت میکنند، اگر به مقداری بخورد که مست شود، روح ایمان از او دور میشود و به جایش روح کثیف شیطانی جایگزین میگردد، پس نماز را ترک میکند و ملائکه او را سرزنش میکنند و خدای تعالی او را خطاب میکند: «ای بنده من کافر شدی، بدا به حال تو». پس امام فرمود: «بدا به حالش، بدا به حالش، به خدا سوگند یک سرزنش الهی از هزار سال عذاب سخت‏تر است " .

 

مردى خدمت امام صادق (ع) مشرّف شد و پرسید : چرا خداوند شراب را حرام کرده با این که لذّتش فوق لذّات است ؟ امام صادق ( ع ) فرمود : خدا شراب را حرام کرد زیرا ریشه ى تمام بدیها و ناپاکیها است .


شرابخوار در حال مستى عقلش را از دست میدهد و خداى خود را نمى شناسد هر گناهى مرتکب مى شود و هتک حرمت مى کند ، قطع رحم مى کند و به ناپاکیها و هرزه گیها آلوده مى شود .

 

شخص مست اخطارش در دست شیطان است . اگر شیطان به او دستور بدهد که در برابر بت سجده کن سجده مى کند و به هر سو او را بکشاند مى رود .

 

علی بن یقطین ( وزیر شیعه دربار عباسی )  روایت می‌کند که روزی مهدی خلیفه عباسی از امام کاظم علیه السلام پرسید: آیا شراب در قرآن حرام شده است؟


امام فرمود:"  بله، شراب در قرآن حرام شده است. خداوند در قرآن فرموده  " انما حرم ربی الفواحش ما ظهر منها و ما بطن و الاثم "  ( پروردگار فواحش ظاهری و مخفی و گناه را حرام نموده است.)

 

 در این آیه منظور از فواحش ظاهری، زنای علنی است. (در دوران جاهلیت بدکاره ها پرچم مخصوص بر سر در خانه خود داشتند.) و مراد از فواحش باطنی ازدواج پسران با نامادری خویش است. (در دوران جاهلیت، پسران پس از مرگ پدرانشان با نامادری خود ازدواج می‌کردند) و منظور از گناه، شراب است .

 

به دلیل آیه‌ی دیگری در قرآن که در آن شراب و قمار را گناه معرفی فرموده (  و یسالونک عن الخمر و المیسر قل فیهما اثم کبیر)  ( از تو درباره شراب و ... می‌پرسند. بگو در آنها گناهی بزرگ نهفته است )  
مهدی عباسی به علی بن یقطین گفت: به خدا قسم این فتوای هاشمی رسول خداست.
علی بن یقطین می‌گوید: گفتم آری، الحمدلله که خدا علم به این موضوع را به شما خاندان عطا کرد.  
مهدی با کنایه گفت: راست گفتی ای شیعه .  

 

حضرت رضا (ع) فرمود : هر کس از شیعیان ما است باید بپرهیزد از خوردن فقاع که شراب دشمن ما است. و فرمود اوّل کسى که اختراع فقاع نمود یزید لعنة الله علیه بود و فرمان داد همیشه سر سفره آبجو بگذارند و فرمود هر کس آبجو را دید متذکّر جدّم حضرت امام حسین ( ع) شود و لعن کند بر یزید و آل یزید لعنة الله علیهم تا اینکه خداوند محو کند گناهان لعن کننده را و لو به اندازه ى ستارگان آسمان و برگ درختان باشد.

 

بازهم از روایتی از امام رضا علیه السلام نقل شده است که فرمودند : " خداوند هیچ پیامبری را مبعوث نکرد، مگر آنکه شراب را در شریعت اوحرام نمود "  .

 

 

قرآن و تحریم شراب در چهار مرحله

 

در شبه جزیره عربستان شراب‌خواری یک عادت عمومی بود و مبارزه قطعی و اصولی به زمان نیاز داشت. به همین جهت خداوند در قرآن کریم در چند مرحله حکم قطعی تحریم شراب را بیان فرمود:


در مرحله اول، فرمود:« شما از خرما و انگور، شراب درست می‌کنید و روزی نیکو نیز به دست می‌آورید » (سوره نحل آیه 67) و به این صورت به مسلمانان فهماند که شراب، روزی نیکو نیست و حساب شراب را از " روزی نیکو "  جدا کرد .  


در مرحله بعد، در سوره بقره آیه 116 فرمود نفع شراب در برابر مضرات بی‌شمارش اندک است.


در مرحله بعد نیز در سوره نساء آیه 46 تصریح فرمود که چون مسکر و شراب، هوشیاری و متانت و هوش و وقار انسان را سلب می‌کند، کسی نباید در حال مستی به نماز بایستد.


و سرانجام در مرحله چهارم تصریح فرمود که شراب و قمار و بت‌ها و ازلام (نوعی ابزار بخت آزمایی) پلید و نحس‌اند و باید از تمام آنها اجتناب کرد ). با این آیه، حکم قطعی تحریم شراب صادر شد و یکی دیگر از محرمات دین اسلام به صورت صریح و شفاف به مسلمین ابلاغ گردید.

 

یعنی برای حرام کردن قطعی شراب نوعی شیوه روانشناسانه و کاهش مرحله به مرحله یک امر مضر تا قطع کامل آن با توجه به مصرف بالای شراب در آن زمان و احتمال مقاومت و جبهه گیری حتی در برابر دین نوظهور اسلام توسط اکثریت مردم در صورت به یکباره تحریم کردن شراب وجود داشت توسط خداوند متعال به کار گرفته شد .

 

دلائل حرمت  مشروبات الکلی در اسلام

 

برخى از احکام اسلامى با این‏که تعبّدى ‏اند، نوعى استدلال عقلانى در آنها نهفته است، چرا که وقتى اصول دین و مهم‏ترین فروع اصلى یک مذهب با دلایل عقلانى و حکمت برهانى روشن گردید، خردمندان به حکم قیاسِ فروعاتِ جزیى بر فروع و اصول کلىِ دین احکام تعبّدى را مى ‏پذیرند.



به همین دلیل پذیرش چنین مسائلى را باید تعبّدى و تعقلى نام نهاد، زیرا این نوع تعبّد، ریشه در عقلانیت دارد. مشروبات الکلى بر خلاف بسیارى از منکرات، به پنج دلیل از محرّمات و خبائث شمرده مى شود:

دلیل اول - کتاب ( قرآن )


در قرآن کریم آیات فراوانى وجود دارد که حرمت مشروبات الکلى را به زبان کنایه و یا موردى بیان مى کند و در مطالب بالا به آنها اشاره کردیم .


دلیل دوم - احادیث نبوى و علوى ( سنت )


در مجامع شیعه و سنّى، این حدیث معروف است که پیامبر اکرم (ص) ده گروه را لعنت کرده است که به گونه مستقیم یا غیر مستقیم در شراب سازى دخالت دارند که بالا حدیث کامل را بیان کردیم .


در اسلام هیچ گناهى تا این حد نکوهیده نشده است. پیامبر (ص) به حضرت على (ع) فرمود: "  اگر همه گناهان را در خانه اى جمع کنند، کلید آن شراب است." امام على (ع) مى فرماید: " خداوند شراب و مى گسارى را براى سلامت عقل حرام کرده است "  امام صادق (ع) نیز فرمود: " اگر کسى دخترش را به شراب خوار بدهد مانند این است که او را در آتش انداخته است.احادیث هم در این زمینه بسیار هستند که برخی از آنها هم در مطالب بالا آورده شد .

 

دلیل سوم - عقل


برخى از عقلاى جهان به خصوص پزشکان متعهد بر اساس موازین عقلى و علمى و بلکه مشاهدات حسى معتقدند الکلِ مسکِر انسان را از حالت عادى خارج مى سازد و براى مدت زمانى او را در مستى و بى خبرى نگه مى دارد و در این حالت هرگونه عمل خطرناک و یا شرم آورى از وى امکان صدور مى یابد.

دلیل چهارماجماع


به اجماع فقهاى شیعه و سنّى، شراب، نجس و حرمت آن محرز است. اکثر عالمان دینى مشروبات را حتى به نام دارو نیز تجویز نمى کنند، چرا که خداوند متعال شفایى در حرام قرار نداده است و در حدیثی هم از امام صادق ( ع ) عنوان شده که خداوند شفا را در چیزهای حرام قرار نداده است .

 

تنها اثر ثابت شده مفید الکل در پزشکی افزایش اندکی در سطح چربی خوب یا HDL است که آن هم طبق حکم قرآن در مقابل عوارض بی شمار الکل ناچیز است و تاثیر زیادی در جلوگیری از بیماری قلبی ندارد و تو کتاب معتبر فارماکولوژی کاتزونگ که منبع اصلی فارماکولوژی پزشکی هم هست خیلی به این مقوله پرداخته نشده و در حد یک خط و عبارت " ممکن است " اومده که متاسفانه مورد سوء استفاده بعضی ها قرار گرفته .  

 

تمام فقهای اسلامى براى شراب خوار اجراى حد شرعى (هشتاد ضربه شلاق) را واجب نموده اند.



دلیل پنجم - علوم طبیعى (علم پزشکى)


از نظر علم پزشکى نیز حرمت شراب، محرز است، زیرا کتاب هاى متعددى درباره زیان هاى آن از سوى پزشکان دلسوز نوشته شده است و ماهم به تفضیل در این مقاله در این باره سخن گفته ایم .  

 

تصور این که حرمت شراب فقط مربوط به دین اسلام است، تصوری نادرست می‌باشد و اینکه امروزه در برخی ادیان شرب خمر را حلال می‌شمارند این خود یکی از نشانه‌های تحریف‌هایی است که در آیین‌های الهی به دست بشر صورت گرفت .که نمونه بارز آن را می‌توان در دین یهود، و همین طور در تحریفاتی که در دین مسیح توسط پولس قدیس صورت یافت پی‌گرفت.

 

الکل و شراب

 

 

 مقدار فراوانی از الکل در شراب وُجود دارد، البته مقدار بسیار کمی ازالکل  برای هضم قند خون به طورطبیعی در بدن انسان آفریده شده است، و وُجود الکل دراین حدّ برای جسم مفید است، ولی به هیچ وجه نباید بر میزانی که خداوند به طور طبیعی آن را در بدن آفریده است اضافه شود.

 

 زیرا مضرات و زیانهای فراوانی را به وجود می آورد ، مخصوصاً اگر برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، شراب باعث ایجاد تشنج شدید درسیستم اعصاب وکِلیه میگردد و شرایین ورگها را خشک و سفت می نماید، وکبد را سفت وسخت می سازد وموجب ضعف قلب می شود.     

                                                        
شراب با مواد دیگرفرق می کند ، حتی کمترین مقدار آن بر اراده و تصمیم و قضاوت انسان اثر می گذارد و آنها را تضعیف می نماید، و تشنجات روحی را ایجاد میکند که این امر، خطری است  بسیار جدی،
زیرا شخص به کلی عوض می شود وبه صورت دیگر در می آید و اراده و تصمیماتش تحت تأثیر قرار می گیرد وبه حالت طبیعی باقی نخواهد ماند .

 

 تا جائی که شرابخوار درحالت عادی یقین دارد که شراب برای اومضر وزیان آور است، ولی اراده اش ضعیف گشته و نمی تواند نفس خود را از خوردن آن مقدار کم منع نماید وقتی تحت تأثیرآن مقدار کم قرار گیرد و نتواند ازآن دوری نماید اکثر در این حد کم، باقی نمی ماند و میزان و اندازۀ مشخص را رعایت نخواهد کرد وهر اندازۀ که مقدور باشد می نوشد .

 

 از طرف دیگر مقدار شراب و ألکُل هر اندازه هم کم باشد لرزش و ارتعاش را در اعصاب ایجاد می نماید ، وبدترازهمه ارادۀ انسان است که به اندازه ای ضعیف میشود که او را به صورت بردۀ ذلیل در مقابل عادت میخوارگی درمی آورد.    

                          

 هر گاه دراثرخوردن شراب، ده گرم (گرام) اَلکُل وارد خون انسان شود اثرات نا مطلوب آن آشکار میشود، آزمایش های انجام شده در این مورد نشان می دهد که یک پیاله شراب (ویسکی) یا (کنیاک) بیش از ده گرم اَلکل به همراه دارد، گاهی میخوار با خوردن پیاله ای به حالت مستی درنمی آید، ولی به طور کلی برخصوصیات جسمی و عقلی او تأثیر می کند.

 

عوارض الکل در نسل :

 

کسی که درحین انعقاد نطفه مست است 35 درصد عوارض الکلیسم حاد را به فرزند خود منتقل می کند و اگر زن و مرد هر دو مست باشند، صد در صد عوارض حاد در بچه ظاهر می شود برای اینکه به اثر اَلکل در فرزندان بهتر توجه شود آماری را در اینجامی آوریم:  

  
 کود کانی که زود تر از وقت طبیعی به دنیا آمده اند از پدران ومادران اَلکُلی ( 45 درصد ) ، و از مادران اَلکُلی ( 31 در صد ) ، و از پدران اَلکُلی ( 17 درصد ) ، بوده اند.     

            
 کود کانی که هنگام تولد توانائی زندگی را ندارند،ازپدران اَلکُلی (  6 درصد ) ، و از مادران اَلکُلی ( 45 درصد ) ، کود کان که کوتاه قد بوده اند ازپدران و مادران اَلکُلی ( 75 درصد ) ، و ازمادران ( 45 درصد ) بوده است، کود کانی که فاقد نیروی کافی عقلانی و روحی بوده اند از مادران و پدران اَلکُلی نیز( 75 درصد )  بوده است.

 

عوارض الکل از نظر پزشکی

 

در عصر حاضر ثابت شده است که مصرف الکل حتی مصرف کم آن به خصوص اگر همراه با دیگر مواد اعتیاد آور باشد به مهارت رانندگی صدمه و آسیب می رساند. پس از ۸ تا ۱۲ ساعت که از مصرف زیاد آن بگذرد، سردرد، تهوع، لرزش و استفراغ ایجاد می شود.

  مصرف خیلی زیاد آن ممکن است موجب فلج شدن فعالیتهای مغزی و دستگاه تنفسی و در نتیجه مرگ گردد. به طور کلی این اثرات چنانچه همراه با مصرف آرام بخشها و دیگر داروهای تضعیف کننده باشد، تشدید می گردد.

 مصرف زیاد آن همراه با داروهای ضد افسردگی از جمله باربیتورات ها اغلب ممکن است، موجب مرگ فرد گردد. مصرف منظم و مستمر حداقل ۴ بار نوشابه های الکلی در روز ممکن است در بلند مدت و به تدریج موجب آسیب کبد، مغز، قلب، و دیگر اعضای بدن گردد.

مصرف مداوم نوشابه های الکلی موجب سیروز کبدی ( تخریب و اضمحلال بافت کبد ) ، پانکراتیت ( التهاب لوزالمعده )  و اختلالات کیسه صفرا، ناراحتی های گوارشی، زخم معده و اثنی عشر، گاستریت ( ورم معده )  و برخی از سرطانها در دستگاه جهاز هاضمه می گردد.

نقشهای دستگاه عصبی از جمله نارسایی های اعمال هوشی، حرکتی و بی ثباتی هیجانی، کاهش ادراک حسی و سرانجام از دست دادن حافظه و فراموشی، تیرگی بینایی در بیشتر افراد معتاد به الکل دیده می شود.

شایع ترین اختلال سیستم عصبی در الکلیسم مزمن، آسیب قرنیه و اعصاب چشم است. آسیب به مغز و ضایعات نسوج مغز، ناراحتی های قلبی از جمله آریتمی و تاکیکاردی ( بهم خوردن و تند شدن ریتم طبیعی ضربان قلب )  از عوارض سوء مصرف است. الکل، رگهای کرونری قلب را کاهش می دهد.

این ماده در مردان موجب ضعف قوای جنسی می گردد و قدرت باروری آنان را کاهش می دهد. مصرف مزمن و زیاد مشروبات الکلی موجب اضطراب، عصبانیت و تند خویی، تحریک پذیری دلیریوم، ترمنس و دپرسیون سیستم اعصاب مرکزی می گردد که انواعی از اختلالات مغزی هستند که از هذیان گویی و پریشان احوالی تا اغما طیف متغیری دارند .

 از هم پاشیدگی زندگی خانوادگی ، شغل و اجتماعی به طور کلی اعمال ضد اجتماعی و زوال ابعاد شخصیتی در نتیجه ادامه مصرف مشروبات الکلی پدیدار می گردد.

الکل اتانول یکی از داروهای اعتیاد آور محسوب می شود که به عنوان ماده آرام بخش برای خواص نشاط آور آن مصرف می شود. افزایش مقدار مصرفی آن به منظور ایجاد اثر مطلوب، ممکن است موجب ایجاد تحمل و وابستگی فیزیکی گردد.

 مصرف کنندگان مزمن یا افراد معتاد به آن ممکن است به مقدار ثابت مشروب بنوشند بدون اینکه مست شوند، در این صورت احتمال دارد که یک نوع وابستگی جسمی و روانی در آنان به الکل به وجود آید که قطع مصرف آن، نشانه های ترک را به صورت تحریک پذیری زیاد، تشنج، دلیریوم ترمنس ( لرزش توام با هذیان گویی و مشکلات مغزی ) ، حالات بی قراری یا عصبانیت، بی خوابی، بد اشتهایی، عرق کردن و استفراغ ظاهر می سازد.

در کشورهای پیشرفته ، الکل از علل شایع تصادف است چون زمان پاسخ دهی عصبی را کاهش می‌دهد.استفاده زیاد از الکل می‌تواند به کبد آسیب بزند و ایجاد هپاتیت الکلی باشد و یا بیماری کبد چرب را ایجاد کند.

یک کبد چرب می‌تواند به سیروز کبدی تبدیل شود و سیروز کبدی مرحله نهایی بیماری کبد است که در آن کبد عملکرد خود را از دست می‌دهد و بافت کبد جمع و چروکیده و استحاله می شود .

الکل ، ریسک ابتلا به سرطانهای مری، گلو، حنجره، دهان و سینه را افزایش می‌دهد. نوشیدن الکل می‌تواند به مخاط روده باریک و معده آسیب بزند و این آسیب می‌تواند توانایی بدن را در جذب مواد غذایی تحت تاثیر قرار دهد.

 خانمهای باردار نباید الکل بنوشند. نوشیدن الکل در دوران بارداری می‌تواند جنین را به سندرم چنین الکلی مبتلا کند.

استفاده بیش از اندازه الکل علاوه بر اینکه انسان را به کمبود ویتامین ب 1 ( تیامین )  مبتلا می‌کند، باعث آسیبهای مغزی برگشت ناپذیر هم می‌شود  که سندروم ورنیکه – کورساکوف نامیده می شه .

در افرادی که از الکل استفاده می‌کنند یکی از مشکلات این است که این افراد سیگاری باشند، استفاده همزمان از سیگار و الکل باعث چند برابر شدن خطر ابتلا به سرطان مری می‌شود.

میزان غلظت الکل خون

با اندازه گیری میزان الکل موجود در خون فرد میتوان تعیین کـرد چه میزان فرد تحت تاثیر الکل می باشـد. در زیــر حالات ایجاد شده در فرد بر اساس میزان درصد الکل درون خون بیان گردیده است:

مرحله نشاط آور (%۰٫۱۲-۰٫۰۳): افزایش اعتماد بنفس و شجاعت فرد، فرد پر حرف تر و اجتماعی تر می شـود، دقـتـش کـاهش مـی یـابد، چـهره افـروخته، قضاوتش مختل می گردد، معمولا اولین جمله ای که به ذهنش میـرسـد را بـیان میکند، در حرکات ظریف مانند نوشتن دچار مشکل می شود.

مـرحله برانگیختگی (%۰٫۲۵-۰٫۰۹): خـواب آلـوده، در درک و بـخـاطـــر آوردن موضوعات گذشته دچار مشکل می گردد، واکـنش وی در بـرابـر مـحرکات کاهش می یابد، حرکات بدن ناهماهنگ می شـود، بـیـنایـی مخـتـل مـی شــود. حـس چشایی و شنوایی کاهش می یابد.

مرحله سرگشتگی (%۰٫۳۰-۰٫۱۸): فرد گیج و مـبهوت است، شـایـد نـدانـد کجاست و مشغول چه کاریست، سرگیجه دارد و تلوتلو می خـورد، بـیـش از حد احـساساتی، خشن و یـا مـهربان مـی گـردد، خـواب آلـوده اسـت و درد را دیـرتـر احسـاس میکند، حرکات ناهماهنگ است، قادر به گرفتن شیئ که به سـمتـش پرتاب میگردد نیست.

مرحله بهت (%۰٫۴-۰٫۲۵): قادر به حرکت نیست، به محـرکات واکنش نشان نمی دهد، قادر به نشستن و ایستادن نیست، استفراغ می کند، مـمکن است بیهوش گردد.

مرحله کما (%۰٫۵۰-۰٫۳۵): فرد بیهوش است، احساس شدید سرما،تنفس کم عمق و آهسته میگردد، ضربان قلب کاهش می یابد، امکان مرگ وجود دارد.

مرحله مرگ: میزان ۵۰ درصد و یا بیشتر الکل در خون سبب مرگ می گردد.


اثرات کوتاه مدت الکل بر بدن

ارتـباطهای بین سلولهای عصبی تداخل کرده و فــعـالـیـت گـذرگاه های مـحـرک عـصبـی را ســرکـوب و گـذرگاه هـای بازدارنده عصبی را افزایش می دهـد. در کـل یک سرکوبگر دستگاه عصبی می باشد.

 اتساع مردمک چشم، افزایش ضـربان قـلب، بـی خـوابـی، تـهـوع و اسـتفراق، سرگیجه،احـساس بـی قـراری، خستـگی و اضطراب، جـریـان خـون ســطحی افزایش یافته که موجب تعریق بدن میـشود امـاجریان خون عضلانی را کاهش داده و موجب درد عضلانی میـگردد. اعتـماد بنفس و شجاعت فرد افزایش می یـابـد.

کنترل رفتاری کاهش یافـتـه و مـمـکن اسـت فرد دست به عملی زده و یا حرفی بزند که بعدا پشیمان گردد. فرد اجتماعی تر می شود. تـعادل بدن کاهش می یابد، قوه تشخیص فرد کاهش می یابد، واکنش های کند به محرکات. چـون سبب دفع آب بدن میگردد، ایجاد تشنگی و نیاز به دفع ادرار افزایش مییابد. مـیـدان دیـد فرد کاهش یافته و گویی دچار نزدیک بینی می گـردد و تنـها اشـیـاء و افراد نزدیک بخود را دیده و به آنها توجه می کند.

اثرات بلند مدت الکل بر بدن

از دست دادن حافظه، تغییر شخصیت، اختلال در سیستم عصبی،مشکلات پوسـتـــی، اسهال، سوء تـغـذیـه، مشـکـلات مـالی و خـانـوادگـی، رفتـار خـشونت آمـیــز، اضـطـراب و افسردگی شدید، آسیب به مخاط بینی، آسیب دائمی به کبد و مغز، سرطان سیـنه، حنجره، لب و مری، سقط جنین، ناباروری، بی میلی جنسی، زخم معده، فشـار خــون بالا و سکته قلبی، کم خونی، تورم کبد، اختلال در سیستم ایمنی بدن.

نکته: در صورت مسمومیت فرد به الـکل، نه نـوشیـدن قـهـوه و یـا دوش آب سـرد و دیــگر اعمال کارساز نمی بـاشد. تـنها زمان نیاز است تا الکل بطور کامل از بدنشان دفع گردد. این زمان معمولا ۱۰ ساعت بطول می انجامد. در صورت مسمومیت شدید حتما بیمار را به بیمارستان منتقل کنید.

به خاطر بسپارید که الکل یک سم میباشد و نه یک نوشیدنی نشاط آور.

 نوشیدن الکل بی ضر است ؟

الکل یک ماده مخدر شبیه به نیکوتین یا هروئین است . بر خلاف غذا که باید جذب شود الکل مستقیما وارد جریان خون می شود ، از آنجایی که نوجوانان از بالغ ها کوچکتر هستند تاثیر الکل روی مغز و بدن آنها بیشتر است . جمعی که الکل وابسته می شوند و به وجود آن در خونشان احتیاج پیدا می کنند به این گروه الکلی می گویند .

الکل روی بخش های کنترل مغز اثر می گذارد . هماهنگی بدن را مختل می کند ، موانع بازدارنده و کنترل کننده را رفع می کند و احساس کاذب از اعتماد به نفس در اشخاص تولید می کند و اینگونه است که بسیاری از کسانی که الکل نوشیده اند هنگام رانندگی با سرعت زیاد رانندگی می کنند و باعث تصادف می شوند .

الکل مشکلات را بر طرف می سازد ؟

الکل احساسات را تندتر می کند و اشکال این جاست که معلوم نیست کدام یک از احساسات ما آزاد می شوند . هر کس نسبت به مصرف الکل به شکلی واکنشی نشان می دهد . از آن گذشته یک شخص واحد نیز در هر بار مصرف الکل واکنش نشان می دهد . از آن گذشته نوشیدن الکل باعث شدت مشکلات می شود .

 الکل انسان را اجتماعی می کند ؟

هر کس در مواقعی احساس خجالت دارد . این امر به ویژه در میهمانی هایی که اشخاص همه را لزوما نمی شناسند بیشتر است . در این شرایط بعضی ها احساس می کنند با خوردن الکل راحت تر می شوند ، اما این راه حل مشکل نیست ، بعد از مصرف چند بار الکل فرد دچار اعتیاد می شود و دیگر بدون مصرف الکل نمی تواند در چنین مجالسی شرکت کند .

 

 

امام صادق ( ع ) فرمود : از آن جا که دعای"  اَللهُمَ صَلَ عَلی محمدٍ و آله و عَلی اَهل ِ َبیتِهِ " همواره مستجاب می شود هر دعایی که پس از آن بشود خداوند آنها را نیز مستجاب می کند .