اطلاعاتی درباره کمردرد
ساعت ۱٠:٥٦ ‎ق.ظ روز شنبه ۳ امرداد ۱۳۸۸ : توسط : مجید

به نام خدا

شنبه سوم مردادماه 88

امروز می خوایم راجع به کمردرد صحبت کنیم ، در ارتباط با مطالب پزشکی از این به بعد هر وقت مطلب پزشکی تو وبلاگ داشته باشیم به قول شما یک Post کامل خواهد بود تا کیفیت کار بالاتر بره و بزن دررویی نباشه .  در ارتباط با مسائل شخصی و اجتماعی و مذهبی و سیاسی و .. هم روال همین طور خواهد بود ،  ان شالله .

کمردرد ( Back pain یا Lumbago ) یکی از شایعترین شکایات مردم هستش که بیشتر از اون که یک بیماری باشه یک نشانه یا Symptom به شمار می ره و بقول معروف مثل سرنخی برای کارآگاهان هستش که باهاشون می تونند قاتل رو شناسایی کنند !!

80 درصد مردم در طول عمر خودشون برای یک بار هم که شده کمردرد رو تا 60 سالگی تجربه می کنند و50  درصد هم تا 20 سالگی به این تجربه  مهم دست پیدا می کنند ! جالبه بدونید که بعد از سرماخوردگی کمردرد دومین علت مراجعه معمول مردم به پزشک هستش !

کمردرد به خودی خود خطرناک نیست اما هنر یک پزشک اینه که بتونه موارد خطرناک و اورژانس رو از موارد معمول افتراق بده ، چون کمردرد فقط به علت بیماریهای اسکلتی ایجاد نمی شه و بعضی بیماریهای عمومی مثل سل ( توبرکلوزیس ) تب مالت ( بروسلوزیس ) یا سرطان ها هم می تونند باعث کمردرد بشن .

علل مفصلی ( مثل استئوآرتریت یا آرتروز ، روماتیسم مفصلی و .. ) مکانیکی ( لیزخوردن مهره ای یا اسپوندیلولیستیزیس ، فتق یا بیرون زدگی دیسک بین مهره ای که خیلی شایعه ) پوکی استخوان یا استئوپروزیس ، گرفتگی یا اسپاسم عضلات اطراف مهره ها ( پارااورتبرال یا پارااسپاینال ) علل عفونی ( تب مالت و سل و استئومیلیت یا عفونت مهره ) ، اختلالات غده پاراتیروئید ، بدنشستن ، بدخوابیدن ، باد خوردن به عضلات که بر اثر سرما یه مکانیسم دفاعی می گیرن و اسپاسم می کنند یا بقولی می گیرند  ،  بعضی تومورها  و بیماریهای خونی ، علل روانی مثل هیستری و دردهای انتشاری (مثل زخم معده ، النهاب لوزالمعده ، سنگ کلیه ) از جمله علل مهم کمردرد هستند .

در برخورد با یک کمردردی حتما باید تاریخچه و سوالاتی از شخص به عمل بیاد و معاینات و پاراکلینیک لازم ( عکس ساده ، MRI و ... ) هم اگه لازم بود انجام بشن .

تمام بیماران کمردردی باید ازجهت علامت پرچم قرمز ( Red flag )  بررسی بشن تا اگه خدای ناکرده بیماری جدی وجود داره مشخص بشه ، علائم پرچم قرمز عبارتند از :

 تب ، سابقه تروما یا ضربه ، سن بالای 50 سال یا کمتر از 20 سال ، کاهش وزن ( بخصوص اگه با سدیمان خون بالا یا ESR همراه باشه ) عدم کنترل ادراری ، راجعه نسبت به درمان ، ناتوانی جن ## سی !! ، سوء مصرف دارویی ، تاریخچه وجود سرطان ، اختلالات عصبی پیشرونده و درد هنگام شب و در حالت استراحت .

معمولا اونهایی که علائم پرچم قرمز رو ندارند حداکثر یک ماهه خوب می شن ولی اونهایی که دارند رو باید مورد بررسی های بیشتری قرار داد ، کمردردهایی که کمتر از یک ماه شروع شده باشند حاد (Acute )، بین یک تا شش ماه تحت حاد ( sub acute) و بالای شش ماه مزمن ( chronic ) نامیده می شن و تو سوالات ما مدت زمان شروع هم حتما باید پرسیده بشه .

پرسیدن از شغل طرف هم مهمه ( مثل رانندگان و کارگران ساختمانی که بیشتر کمردرد می گیرند ) ، دردهای مکانیکی ( مثلا ناشی از عضلات و دیسک  ) با خم و راست شدن کم و زیاد می شن و معمولا به پایین زانو هم انتشار پیدا می کنند ولی دردهای غیرمکانیکی ممکنه شب تو وضعیت دراز کش هم وجود داشته باشند و خیلی پایین تر از زانو  رو افتخار نمی دن !

اصولاً دردهای مکانیکی با فعالیت تشدید می شن و با استراحت بهتر ولی دردهای التهابی معمولاً برعکس ! موقع استراحت بیشترند و با یه خورده تحرک بهتر می شن !

با معاینه کامل  ( نگاه ، لمس ،دق کردن و معاینات تخصصی تر که خیلی واردش نمی شیم و خیلی خیلی مفصل هستند ) می شه تکلیف رو تا حدود زیادی روشن کرد ، برخلاف اون چیزی که تو کشور ما مُد شده و هر کی کمردرد می گیره یه راست می فرستنش MRI !!!!! چنین کاری اصلا علمی و درست نیست و فقط خرج بی خود رو دست بیمار می گذاره ، حداکثر یه رادیوگرافی ساده کافیه مگر مواردی که واقعاً نیاز باشه .

در صورتی که به بیماریهای عمومی هم شک داریم باید یه سری آزمایشات ( خون )  رو هم از بیمار به عمل بیاریم ولی خب اینکه چه آزمایشی و چه اقدام تصویر برداری از بیمار باید به عمل بیاد رو وضعیت و شرایط بیمار ،  معاینات و تاریخچه و نتیجه سوال جوابهای ما تعیین می کنه نه اون چیزی که تو کتابهای پزشکی ذکر شده .

در زمان دردحاد هیچ حرکت درمانی و ورزشی ( و حتی بعضی تکنیک های فیزیوتراپی ) نباید انجام بشه و حتی تو مواردی که  دیسک کمر  وجود داره  ( دیسک های بین مهره ای یه هسته ای ژلاتینی دارند و یه حلقه فیبری که دور و بر این هسته ژلاتینی قرار داره ، تو دیسک کمر یا همون هرنیه شدن یا فتق دیسک بین مهره ای این حلقه فیبری پاره و هسته ژلاتینی بیرون می زنه و به اعصاب مجاور بخصوص سیاتیک که به پاها هم می ره فشار وارد می کنه و باعث انتشار درد به پاها و گزگز و سوزش و مور مور شدن پاها یا همون پارستزی هم می شه ) تراکش یا کشش که همون بستن بیمار و یه وزنه چند کیلویی به تخته !! دیدن خیلی اثری نداره .

تو کمردردهای حاد و حتی تحت حاد  استراحت مطلق  ( لگن بذاره ، غذا رو دراز کش و یک پهلو بخوره و نماز رو دراز کش با تیمم بخونه اینه معنی استراحت مطلق ! ) بیشتر از دوروز ضرورتی نداره و خیلی نباید تو این موارد برای تجویز کورتیکواستروئید یا همون کورتون و تزریق موضعی تو کمر و ...  عجله کرد ، تو کمردردهای مزمن یا با انتشار به ساق پا هم حداکثر تا دو هفته بیشتر استراحت مطلق ضرورتی نداره .  

بهترین وضعیت قرار گرفتن بیمار دراز کشیدن به پشت ( روی یه پتوی ملافه شده بخوابه ، تشک خیلی ضرر داره ) زانوها خم یک بالش بزرگ زیر گودی زانوها و اگه گودی کمر خالی موند یه بالش کوچیک هم زیر گودی کمر بذاره .  

درباره جراحی هم باید بگم آخرین راهکاره و تا مجبور نشدیم و همه راهها رو نرفتیم جراحی خیلی ضرورتی نداره ، هر چند این چرک کف دست گاهی وقتها .... !! معمولاً کار کسانی به جراحی می کشه که اولاً با MRI یا شبیه این تایید شده باشه که دیسک اینها بیرون زده ، درد بیمار هیچ جوره ساکت نمی شه و خیلی اذیتش می کنه (برای مدت طولانی عرض می کنم ) و خب فشار به عصب و ریشه عصبی هم وجود داشته باشه ( یعنی علاوه بر دیسکوپاتی ، رادیکولوپاتی هم داریم ) .

اگه بیمارمنع مصرف نداشته باشه ( بخصوص زخم معده ) درمان باید با داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی ( NSAIDs ) شروع بشه ( مثل بروفن ، مفنامیک اسید ، ناپروکسن ، دیکلوفناک و .. ) که معمولا سه یا چهار نوبت در شبانه روز  یک یا دو عدد تجویز می شه و اگه درد شدید باشه برای مدت کوتاه یه مسکن مخدر هم اضافه می شه که نباید خیلی مصرفش طول بکشه .

در صورت نیاز داروهای شل کننده عضلانی و کورتون ها هم بسته به وضعیت بیمار برای مدت مشخص تجویز می شن و از ژل ها و پمادهای موضعی مسکن هم می شه استفاده کرد و گرمادرمانی ( چه تو خونه چه تو فیزیوتراپی ) هم تو این ایام مفیده ، مالیدن روغن زیتون هم توصیه می شه .

بسته به وضعیت و شرایط بیمار داروهای ضد افسردگی و بعضی انواع ویتامین B هم ممکنه تجویز بشن یا بیمار به ارتوپد ، روماتولوژیست یا روانپزشک و متخصص مغز و اعصاب ارجاع بشه .

بعد از استراحت مطلق ، باید بیمار با استراحت نسبی که از چند قدم راه رفتن شروع کنه و به تدریج افزایشش بده کم کم به حالت عادی برگرده ، در تمام طول عمر باید از توالت فرنگی استفاده کنه و برای مدت طولانی نشینه و به ازای هر نیم ساعت که می شینه حداقل پنج دقیقه قدم بزنه .

تو اداره که نشسته یه تخته مایل زیر پاش بذاره و جوری بشینه که گودی کمرش خالی نمونه ، برای بلند کردن چیزی از زمین از کمر خم نشه بلکه زانوهاش رو خم کنه وصاف بشینه و برش داره .

 اگه چمدونی  چیزی هم می خواد بلند کنه اون جسم رو به بدنش نزدیک کنه و بلندش کنه ( کلا بلند کردن جسم سنگین برای کمردردی ها و دیسک کمری ها توصیه نمی شه ) .

بعد از اینکه دوران درد تموم شد با راهنمایی فیزیوتراپیست یه سری ورزشها رو انجام بده ، نرمش ، پیاده روی ، شنا و تا حدی دو ورزشهای خوبی برای این افراد هستند علی الخصوص استخر رفتن و حتی تو آب راه رفتن براشون خیلی خوبه .

اگه شکم هم داره باید سعی کنه با رژیم غذایی و ورزش شکمش رو ببره تو که خیلی تو اصلاح وضعیتش موثره ، موقع بلند شدن از رختخواب نباید یک مرتبه بلند شه بلکه باید به راست و چپ حرکت کنه و بعد با ستون کردن دستها به زمین بلند شه ، اگه صندلی اش ایراد داره حتما عوضش کنه ( صندلی حتما دسته دار باشه ) و تشک هم نباید نرم باشه.