آنفولانزای تایپ A ( خوکی سابق !! )
ساعت ٤:٤٢ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٠ شهریور ۱۳۸۸ : توسط : مجید

به نام خدا

جمعه بیستم شهریورماه 88

 

این روزها بیماری که حسابی معروف شده و تواخبار و گفتگوهای عمومی راجع بهش زیاد می شنوین آنفولانزای خوکی یا اگه بخوایم علمی بگیم آنفولانزای تایپ A هستش .

این بیماری در حقیقت چیز جدیدی نیست و اصلش همون آنفولانزای معروف خودمونه و در 90 درصد موارد و افراد سالم و طبیعی هم مشکلی ایجاد نمی کنه و همه چیز بخوبی و خوشی تموم می شه اما با همه این موارد و به دلیل اهمیت اطلاع رسانی صحیح جا داره  این بحث رو بیشتر باز کنیم .

لغت آنفلوآنزا ( Influenza) از Influence یا همون تاثیر فصلی می آد که نشون دهنده اهمیت تاثیر تغییر فصول و آب و هوا تو این بیماری هستش و عمدتا در سردترین ماه های سال هم دیده می شه ، و خیلی کم تو مناطق گرمسیر شیوع داره ، آنفولانزا واقعا یه بیماری بین المللی هستش .

فرق آنفولانزا ( درستش اینه که بگیم آنفلوآنزا ، منتها ما عامیانه اش می گیم ! )  با سرماخوردگی اینه که آنفولانزا ناگهانی ظاهر می شه ، یعنی بیمار می تونه حتی ساعتی رو که علائمش شروع می شه رو هم بهتون بگه .

در آنفولانزا علائمی مثل تب بالاتر از سرماخوردگی ( بخصوص در یکی دوروز اول ) ، لرز ، بیحالی ، سردرد ، بدن درد و استخون درد ( میالژی و آرترالژی ) و سرفه ( بیشتر خشک ) و علائم گوارشی مثل دل درد و استفراغ و تهوع و اسهال و علائم چشمی غالب تر هستند .

بعضی وقتها عضله درد بیمار در حدیه که اگه ملافه یا پتو رو روش بکشی دادش می ره هوا ! یعنی عضلات دچار یه نوع تندرنس یا حساسیت به لمس می شن که احتمال میوزیت یا التهاب حاد عضله رو هم مطرح می کنه .

در تعریف آنفولانزا رو  " عفونت حاد و واگیر دار دستگاه تنفسی ( فوقانی و تحتانی )  " هم می گن ، علائم گوارشی در کودکان بیشتره و ممکنه کارشون در اثر تب بالا به تشنج بکشه ، مهمترین عارضه آنفولانزا هم ذات الریه یا پنومونی هستش منتها عوارضی مثل سینوزیت ، اوتیت مدیا یا عفونت گوش میانی و اختلال کار عضلانی و آنسفالیت و .. هم ممکنه اتفاق بیافتند .

دوره کمون بیماری ( از زمان ورود ویروس به بدن تا ظهور علائم ) حدود 4 روز ذکر شده اما تا 7 روز رو برای احتیاط در نظر می گیرند و مدت بیماری هم همین حدود طول می کشه منتها سرفه ممکنه تا دو سه هفته هم بیشتر ادامه پیدا کنه .

بطور کلی آنفولانزا رو ما به سه نوع یا تایپ تقسیم می کنیم : A ، B ، C که نوع A از همه مهم تر و شایع تره و نوع B درسته مشابه A هستش اما خفیف تره و  بیشتر تو بچه ها با علائم گوارشی اتفاق می افته و نوع C هم که موارد تک گیر ( اسپورادیک ) و خیلی خفیف ایجاد می کنه و معمولا اپیدمی ایجاد نمی کنه .

اون چه که باعث می شه بیماری آنفولانزا این قدر با اهمیت بشه و جنجال به پا کنه بر می گرده به ساختار فیزیکی ویروس که دارای قسمت های مختلفی هستش و دوجاش از همه مهم تر  و تعیین کننده تر هستند یکی هماگلوتینین یا H و دیگری نورو آمینیداز یا N .   

اگه ساده بگم هماگلوتینین یا H اون قسمتی هستش که ویروس می تونه باهاش بره محکم بچسبه به سلول میزبان و نوروآمینیداز یا N اون بخشی هستش که ویروس بعد چسبیدن باهاش می تونه به داخل سلول نفوذ کنه و باعث خرابکاری بشه .

تا حالا حدود 15 زیر شاخه H و 9 زیر شاخه N کشف شده که همین ها  باعث شناخت جزئی تر ویروس عامل گرفتاری می شن .  به علاوه ویروس آنفولانزا همواره می تونه در اثر همین مسائل دچار تغییرات ساختاری بشه که اگه این تغییرات جزئی باشه بعش می گن دریفت و اگه  تغییرات کلی و اساسی باشه بهش می گن شیفت !

دریفت ها همون هایی هستند که ممکنه زرت و زرت مردم و بخصوص زیر 15 سال بگیرند و آب هم از آب تکون نخوره و صداش در نیاد ! فقط هر سال کمی برحسب نوع ویروس شدتش فرق کنه ولی شیفت ها همون هایی هستند که باعث می شن دنیا علیه بیماری بسیج بشه و کمیته های کشوری تعیین بشه و صحبت از خوکی و نهنگی و اسبی و و سنجابی و غیره بشه .

معمولا دریفت ها هر دو سه سال یه دفعه اتفاق می افتند ( بیشتر هم در سنین پایین تظاهر پیدا می کنند نه همه )  و شیفت ها هر ده تا چهل سال یکبار ، یه توان خاص دیگه ویروس آنفولانزا هم اینه که ژنومش ( یعنی ماده ژنتیکی اش ) به شکل قطعه قطعه هستش ( مثل یه طنابی که یه سره نیست و تیکه تیکه شده  ) و موقع همین بازآرایی های ژنتیکی می تونه انواع دیگه ژنوم های غیر خودش و مربوط به گونه های دیگه  قاطی بشه و یه هفت بیجاری ازش درست بشه که بزنه پدر آدم رو در بیاره !!

اگه در یک منطقه ای یک بیماری بیش ار حد انتظار ما ( نسبت به سال قبل و همین موقع و با همین شرایط  ) اتفاق بیفته و مردم بگیرند واژه اپیدمی رو بکار می بریم ( که حدود یه ماه همه رو اسیر می کنه )  اما اگه یک بیماری از یه منطقه هم فراتر بره و کشورها و قاره های مختلف رو درگیر کنه ما می گیم فلان بیماری پاندمی شده .

در مورد آنفولانزا هم امروز ما با یک پاندمی روبرو هستیم ، اگه امروز می شنوین که این آنفولانزای خوکی که بهتره آنفئولانزای A بهش بگیم ، H1N1 هستش یعنی همون زیر شاخه هایی که قبلا براتون توضیح دادم و تو ازمایشگاه ویروس شناسی مثلا نوع 1 از 15 نوع شناخته شده H یا هماگلوتینین و نوع 1 از 9 نوع شناخته شده نوروآمینیداز از نمونه های ترشحات حلق بیماران کشف شدند و نوع این آنفولانزای تایپ A نامگذاری شده H1 N1 و اولین بار در مکزیک دیده شده و از خوک ها هم منتقل و دیده شده و  پس شده آنفولانزای خوکی  H1N1

ما در سال 1918 هم پاندمی این نوع H1N1 رو داشتیم و در سال 1957 نوع H2N2( آنفولانزای آسیایی )  و در سال 1968 نوع H3N2 باعث پاندمی شدند ، آنفولانزای پرندگان که به مرغی ! معروف شد هم H5 N1 بود .

این ویروس در افراد سالم و طبیعی خیلی مشکلی ایجاد نمی کنه و در اغلب موارد بعد چند روز خوب می شن و کار به بستری شدن و مرگ نمی کشه اما در گروههای پرخطر داستان به همین راحتی ها هم نیست و اتفاقا  هر دو مورد مرگی هم که تا الان در کشور بوده در همین گروههای پرخطر بوده ( یه زن بیمار ریوی و یه پیرمرد بالای 90 سال ) .

گروههای پرخطر عبارتند از : افراد مسن ( بالای 65 سال و حتی در نگاه سختگیرانه تر بالای 50 سال ) ، بیماران قلبی ، ریوی ، کلیوی ، دیابتی و کلا بیماران با بیماری مزمن ، بچه های کوچیک زیر 18 ماه  ، خانم های باردار ، تالاسمی ها ، بیماران با نقص ایمنی و مشابه اینها .

ویروس از طریف سرفه و عطسه و ترشحات دهان و بینی بیماران منتقل می شه ، رو سطح اشیا هم می مونه و می تونه منتقل بشه و همین طور از طریق گوشت خوب نپخته حیوان مخزن مثل خوک .

برای پیشگیری مهم ترین کار رعایت نکات بهداشتی هستش ، تقویت سیستم ایمنی با ورزش و غذاهای سالم و مقوی و دوری از استرس ، شستن مرتب دستها ، رعایت فاصله حداقل 2 متری از دیگران بخصوص موقع صحبت مستقیم ، پرهیز از روبوسی که عادت مزخرف ما ایرانیهاست ! کنترل ترشحات دهان و بینی  با استفاده از دستمال تمیز و معدوم کردن دستمال یا قرار ندادنش بعد استفاده در مثلا سطل باز ، زیاد نموندن در اماکن سربسته و پرجمعیت عمومی ، استفاده از وسایل شخصی مثل جانماز و مهر ( ویروس قابلیت موندن روی اشیا رو هم داره ) و توجه به بهداشت و نظافت اونها و تهویه مناسب مکانهای عمومی نکات مهم پیشگیری هستند .

بخصوص موقع حاجی دیدن و حاجی خورون !! مواظب باشین خیلی به حاجیه نزدیک نشین ! حالا حاجیش می خواد از عربستان باشه یا حاجی واشنگتن !  یا  اصلا حاجی نباشه بلکه  کربلایی و مشدی و از این چیزها باشه !

واکسن آنفولانزا هم راه خوبی برای پیشگیری بخصوص در گروه high risk  یا در معرض خطره و بهترین موقع زدنش هم همین مهرماه در پیشه ، چون احتمال می ره با سردتر شدن هوا ما شاهد موج گسترده بیماری باشیم .

 فقط اونهایی که سابقه حساسیت به تخم مرغ دارند باید دقت کنند که این واکسن رو نزنند . واکسیناسیون به شکل عمومی توصیه نمی شه اما هر کی دلش خواست می تونه بره داروخانه واکسن رو بخره بده براش بزنند ، حتما رو در داروخانه ها دیدین نوشتن "  واکسن سرماخوردگی رسید !!! "

می دونید که واکسن آنفولانزا هر سال بسته به سوش ها یا گونه های مسبب  در گردش عوض می شه و البته واکسن موجود ، مختص این نوع جدید و شایع نیست و هنوز واکسن اون نیومده اما تا درستش کنند همین واکسن هم که آخرین سوش های در گردش رو هم می پوشونه غنیمته ، حداقلش اینه که می تونه در افراد پر خطر شدت و مدت بیماری رو کم کنه .

برای درمان و پیشگیری اختصاصی هم داروهای اُسلتامیویر و آمانتادین در دسترس هستند که البته استفاده عمومی ندارند و فقط برای گروههای پرخطر تجویز می شن و بهترین موقع شروعشون هم یکی دو روز اول آغاز بیماری هستش .

درمان افراد طبیعی و سالم مبتلا هم برمبنای استراحت ( Bed rest) ، استفاده از مایعات و غذاهای مقوی و درمان علامتی هستش و بس ! آنتی بیوتیک هم فقط در مواردی که عفونت باکتریال ثانویه ایجاد شده تجویز می شه ولا غیر !

تشخیص قطعی بیماری و نوعش و اینکه واقعا آنفولانزای خوکی یا همون نوع A و H1 N1 هستش یا نه با آزمایش اختصاصی بنام RT-PCR روی ترشحات حلق بیمار مشخص می شه .